Ако нарачувате роба што треба да биде готова пред Кинеската Нова година или за пролетта, капарот најверојатно ќе го плаќате наесен. Тогаш парите лесно заминуваат на погрешно место: брзање, нова профактура, порака од „добавувачот“ дека сметката е сменета.
Овој водич е за самото плаќање: што бара банката, како да платите, што да проверите пред капарот, што пред остатокот и што да правите ако нешто тргне наопаку. За да утврдите дали добавувачот е вистинска фирма, прочитајте го посебниот водич како да проверите добавувач од Кина.
Што бара Вашата банка во Македонија
Плаќањето за увезена роба е тековна трансакција. Законот за девизното работење, член 6, вели дека тековните трансакции меѓу резиденти и нерезиденти се слободни. Не Ви треба посебна дозвола за да платите на добавувач во Кина.
Од 5 октомври 2025 се применува ново упатство на НБРМ за плаќања кон странство (Службен весник 105/25). Точка 12 од упатството ѝ дозволува на банката да побара дополнителни информации и документи за конкретната трансакција. Затоа:
- подгответе ја профактурата или договорот пред да одите во банка;
- побарајте од Вашата банка писмен список на потребните документи за плаќање на робата;
- целта на плаќањето во налогот нека одговара на профактурата.
Ако добавувачот бара плаќање во јуани (CNY), прашајте ја банката пред да ја потпишете профактурата. Нема јавна потврда дека македонските банки нудат плаќање во јуани за фирми, што не значи дека таква можност не постои. Барајте писмен одговор: дали нуди такво плаќање, преку кои банки оди уплатата и што се случува ако парите се вратат.
Податоци за уплатата: еден лист пред секое плаќање
Пред да го платите капарот, запишете ги податоците за уплата на еден лист и споредете ги со профактурата. Кога ќе дојде време да го платите остатокот, споредете ги новите инструкции со податоците на истиот лист.
← Лизгајте за сите колони →
| Податок | Што да проверите |
|---|---|
| Име на корисникот | Истото име на фирмата како во деловната лиценца и договорот |
| Сметка и банка | Име, адреса и SWIFT/BIC на банката, број на сметка |
| Земја на банката | Кина. Сметка во трета земја бара објаснување |
| Профактура | Број, датум, количина, валута, вкупен износ |
| Услов за уплата | Капар, остаток и кога се плаќа остатокот |
| Провизии | SHA, OUR или BEN, договорено со добавувачот |
Стопанска банка на својата страница објаснува како се делат провизиите: кај SHA секоја страна ги плаќа провизиите на својата банка, кај OUR сите трошоци ги плаќа налогодавачот, а кај BEN сите трошоци ги плаќа корисникот. Договорете го начинот со добавувачот. Прашајте ја и Вашата банка дали може да има провизии од банки посредници и договорете однапред кој ја покрива евентуалната разлика ако добавувачот добие помалку.
Како да платите: четири начини
← Лизгајте за сите колони →
| Начин | Што Ве штити | На што да внимавате |
|---|---|---|
| Банкарски трансфер (T/T) | Само договорот и добавувачот | Парите тешко се враќаат по уплатата |
| Alibaba Trade Assurance | Правилата на Alibaba за таа нарачка | Важи кога нарачувате и плаќате на Alibaba.com |
| 1688 | Правилата на 1688 и платниот партнер | Посебна платформа, не е исто со Alibaba.com |
| Акредитив (LC) | Банката плаќа врз основа на документи | Банката не ја гледа робата |
Банкарски трансфер. Американската Администрација за меѓународна трговија (ITA) пишува дека плаќањето однапред е најнеповолниот избор за купувачот. Самата уплата не е гаранција за квалитетот на робата. ICC објаснува дека однапред може да се плати дел од износот или целиот износ. Процентот не е пропишан со никакво правило, туку се договара. Договорете ги условите за плаќање на остатокот: готова роба, извршена проверка, документи за товарење.
Alibaba Trade Assurance. Водичот на Alibaba вели дека заштитата важи кога нарачувате и плаќате на Alibaba.com и предупредува никогаш да не плаќате надвор од платформата. Ако продавачот Ве замоли да платите директно на неговата сметка „за да биде побрзо“, ја губите заштитата на платформата. Повеќе за разликите прочитајте во 1688, Alibaba или Јиву.
1688. Посебна платформа со свои договори и платни партнери. WorldFirst, кој услугата Cross-border Pay 1688 ја развил заедно со 1688.com, во своите прашања и одговори наведува дека преку нив може да се плати на 1688 само во офшор јуани (CNH) и дека оваа можност не е достапна за секој продавач и секоја нарачка. Една од наведените причини е профил на 1688 што не е поврзан со Alipay сметка регистрирана во континентална Кина. Дали фирма од Македонија може да отвори таква сметка, проверете директно кај давателот.
Акредитив. Ако за акредитивот важат правилата UCP 600, банките работат со документи, не со робата. Банката плаќа кога документите се во ред. Ако сакате сигурност за квалитетот, во акредитивот барајте документ за проверка на робата од некој на кого му верувате.
Incoterms (FOB, EXW, CIF) одредуваат кој го плаќа транспортот и во кој момент ризикот преминува од продавачот на купувачот. Рокот и начинот на плаќање на робата се договараат посебно и се запишуваат во договорот. Повеќе во Incoterms: FOB, EXW, CIF.
Што да проверите пред капарот
- Деловната лиценца на добавувачот е проверена, а единствениот код на фирмата (统一社会信用代码) е пребаран во кинескиот државен регистар.
- Името на корисникот на сметката се совпаѓа со името на фирмата во лиценцата и профактурата.
- Сметката е на фирма, не на физичко лице.
- Во профактурата се наведени спецификацијата, количината, пакувањето и рокот за производство.
- Условот за плаќање на остатокот е прецизно запишан, а не само „кога ќе биде готово“.
- Банката ги има документите што ги бара.
- Знаете кој во Кина ќе ја види робата пред да го платите остатокот.
Кинескиот регистар (GSXT) се пребарува по име на фирмата, единствен код или регистарски број. Во него можете да потврдите дека фирмата постои. Не Ви кажува дали сметката во профактурата е нејзина ниту каква ќе биде робата. Тоа се три посебни проверки.
Вистинска фабрика секогаш праќа видео во живо истиот ден. Ако добавувачот одбива видеоповик од производството, а бара капар, застанете.
Што да проверите пред остатокот
Додека не го платите остатокот, сѐ уште можете да влијаете врз исполнувањето на договореното. Откако ќе платите, единствениот адут во преговорите е следната нарачка.
- Готовата роба е споредена со мострата и спецификацијата.
- Количината и картоните се избројани.
- Имате фотографии од робата, не само од магацинот.
- Инструкциите за уплата се исти како на листот што го подготвивте пред капарот.
- Ако нешто е сменето, сте ја провериле промената по телефон или видеоповик.
Проверката во фабрика значително го намалува ризикот од измама, несоодветна роба и отстапување од договорените спецификации. Затоа е добро некој да ја види робата пред да го платите остатокот. Четворица вработени агенти работат во Кина, на англиски и кинески јазик. Нашиот магацин во Кина овозможува консолидација и проверка на робата, а проверките ги документираме со фотоизвештаи. Повеќе за тоа прочитајте на страницата контрола на квалитет во Кина.
Во целиот процес, вклучително и додека е на царина, робата му припаѓа на клиентот. Робата никогаш не е сопственост на Трансконт.
Добавувачот ја сменил сметката? Што да правите
Класична измама е промена на сметката непосредно пред уплатата. Измамникот добива пристап до електронското сандаче на добавувачот или отвора речиси идентична адреса и праќа „нови банкарски податоци“. Во извештајот на ФБИ (IC3) за 2025 има 24.768 пријави за ваков тип измама преку е-пошта, со пријавени загуби од $3.046.598.558. Бројките се само од пријави во САД, но истата измама се користи и во други земји.
Ако добиете нови податоци за банкарската сметка:
- Не плаќајте и не одговарајте на истата порака.
- Јавете се на добавувачот на број што го имате од порано. Europol советува да не ги користите контактите наведени во пораката со барањето за промена.
- Барајте писмо со печат на фирмата за промената и проверете дали новата сметка гласи на истата фирма.
- Споредете ја адресата на испраќачот буква по буква со старите пораки.
- Ако било што не се совпаѓа, не плаќајте.
Знаци за тревога: банка во друга земја, лична сметка наместо сметка на фирмата, итност („денес или ја губите цената“), барање да платите надвор од платформата, одбивање да потврдат по телефон. Ниту еден знак сам по себе не значи измама, но секој е причина да застанете.
Ако парите веќе заминале
INTERPOL советува веднаш да ја известите банката за измамната трансакција за да се обиде да ја отповика уплатата, и што побрзо да пријавите во локалната полиција. Советува и да размислите за адвокат во земјата каде што е банката што ги примила парите.
- Јавете се во Вашата банка веднаш. Барајте да се обиде да ја отповика уплатата.
- Пријавете во полиција.
- Чувајте ги сите пораки, профактури и налози.
- Известете го вистинскиот добавувач преку контакт што веќе го имате.
- Не правете нови уплати додека работата не се разјасни.
Враќањето на парите не е загарантирано. Што побрзо реагирате, толку подобро.
Следен чекор
Ако планирате да платите капар пред Кинеската Нова година 2027, започнете со проверката на добавувачот, а како услов за плаќање на остатокот договорете проверка на робата. Како изгледа таа проверка прочитајте на страницата контрола на квалитет во Кина.
Пред да платите, пратете ни ги профактурата, името на добавувачот и градот каде што се наоѓа, преку формата за контакт. Тимот ќе Ви каже што може да се провери на терен во Кина за таа нарачка.
